Opublikowano: 16 kwietnia 2019

Aktualizacja: 17 kwietnia 2019

Plejady (Messier 45, Melotte 22)

Plejady (Messier 45, Melotte 22)

Gromada otwarta Plejady to jeden z najpopularniejszych i zarazem najpiękniejszych obiektów głębokiego kosmosu. Charles Messier (1730 - 1817 r.) gromadę tą umieścił na 45 pozycji swojego słynnego katalogu. Plejady doskonale widoczne są nawet gołym, nie uzbrojonym okiem. Pięknie prezentują się w praktycznie każdym sprzęcie optycznym, od zwykłej lornetki wzwyż. Ich walory najlepiej podziwiać w niewielkim powiększeniu, tak aby cała gromada znalazła się w polu widzenia. Podczas obserwacji widoczne są wyłącznie gwiazdy wchodzące w skład gromady, ich ilość zależy od klasy i rozmiaru posiadanego sprzętu. Niestety, ale przepiękna niebieska mgławica otaczająca gwiazdy widoczna jest dopiero na długo naświetlanych zdjęciach. Plejady w naszej szerokości geograficznej można podziwiać od jesieni do wiosny (od października do marca).

Plejady w kulturze oraz mitologii:
Plejady były doskonale znane w większości kultur, inne znane nazwy tej gromady to między innymi: Baby, Kurczęta, Kokoszki, Gołębice, Siedem Sióstr lub Kościół Masoński. W Japonii Plejady nazywane są Subaru, ta waśnie gromada została umieszczona w logo Subaru Corporation. W mitologii słowiańskiej Plejady kojarzone były z córkami podziemnego boga magii i bogactwa - Welesa lub Wołosa. Jednym z najstarszych znalezisk archeologicznych przedstawiającym Plejady jest tak zwany Dysk z Nebry. Jest to brązowy dysk z epoki brązu (datowany mniej więcej na 1600–1500 lat p.n.e.), pochodzący z miejscowości Nebra w Niemczech. Najprawdopodobniej dysk ten był narzędziem służącym do pomiarów astronomicznych oraz korygowania różnic pomiędzy kalendarzem słonecznym a księżycowym.

W mitologii greckiej Plejady to nimfy, siedem sióstr: Alkione, Elektra, Kelajno, Maja, Merope, Sterope oraz Tajgete. Plejady były córkami tytana Atlasa (nieszczęśnika, który za udział w tytanomachii został skazany na dźwiganie sklepienia niebieskiego) i nimfy morskiej Plejone (bądź Ajtry). Według niektórych podań były siostrami Hiad, a także Hyasa. Jedna z wersji mitu mówi, że zarówno Plejady jak i Hiady zostały zamienione w gwiazdy na skutek rozpaczy jakie je ogarnął po śmierci ich brata Hyasa, który zginął na polowaniu (ukąszony przez węża lub zabity przez lwa tudzież niedźwiedzia). W innej wersji Plejady prześladowane były przez największą zakałę świata antycznego - Oriona. Litościwy Zeus aby ulżyć nieszczęsnym nimfom w ich niedoli przeniósł je na firmament. Takim oto sposobem gromada M 45 mitologicznie powiązana jest z Hiadami znajdującymi się również w Byku a także z sąsiednią konstelacją - Orionem.

Położenie na niebie:
Gromada otwarta M 45 położona jest w gwiazdozbiorze Byka, zajmuje powierzchnię około 60 x 60 minut kątowych ('). Wielkość gromady szacowana jest na około 12 lat świetlnych, od Ziemi dzieli ją odległość około 444 lat świetlnych. Gromada ta obejmuje około 500 gwiazd. Szacowany wiek Plejad to zaledwie około 100 mln lat więc w skali kosmicznej jest to dość młoda gromada. Główne gwiazdy układają się w charakterystyczny kształt, który do złudzenia przypomina Wielki Wóz w wersji mini. Spośród najważniejszych gwiazd należy wymienić takie jak: Taygeta, Maja, Asterope, Sterope II, Merope, Plejone, Alkione, Atlas, Celaeno i Elektra. W zdecydowanej większości przeważają błękitne olbrzymy typu widmowego B (o temperaturze fotosfery mieszczącej się w przedziale 10 000 - 30 000 K), są to głównie młode, gorące gwiazdy, młodsze od Słońca mniej więcej 50 razy. Ich jasność plasuje się w granicach od 3,0 do 5,9 mag. Najjaśniejsze gwiazdy w Plejadach są od 40 do 100 razy jaśniejsze od naszego Słońca.

Ciekawostki:
Między innymi za pomocą teleskopu kosmicznego Spitzera naukowcy zaobserwowali, że jedna z gwiazd wchodząca w skład Plejad - HD 23514 jest otoczona przez sporą ilość gorącej materii kosmicznej. Najprawdopodobniej w okolicy tej gwiazdy tworzy się właśnie nowa egzoplaneta.

Specyfikacja:

Dane obserwacyjne:
Gwiazdozbiór: Byk
Klasyfikacja: gromada otwarta
Pozycja w Katalogu Messiera: 45
Współrzędne: 03h 47m / +24o 07′ (rek. / dec.)
Odległość od Ziemi: 444,2 +/- 3,9 lat świetlnych
Jasność obserwowana: 1,4 - 1,6 mag.
Rozmiar kątowy: 60' x 60' (lub 100')
Wielkość: około 12 lat świetlnych

Charakterystyka fizyczna:
Szacowany wiek: około 100 mln lat
Liczba gwiazd: około 500

Brak komentarzy

Zobacz także:


Aldebaran (Alfa Tauri, Cor Tauri, Tascheter, Parilicium)

Kategoria:  Gwiazdy

Aldebaran to najjaśniejsza gwiazda w konstelacji Byka, jej jasność obserwowana wynosi około 0,86 mag. Aldebaran zajmuje wysoką - 14 pozycję na liście najjaśniejszych gwiazd (wliczając Słońce). W zasadzie jest to układ podwójny składający się z gwiazd Alfa Tauri (pomarańczowy olbrzym) A oraz Alfa Tauri B ...

Czytaj więcej

Hiady (Melotte 25, Collinder 50)

Kategoria:  Gromady Otwarte

Hiady to największa gromada otwarta znajdująca się w gwiazdozbiorze Byka. Gromadę po raz pierwszy skatalogował włoski astronom Giovanni Batista Hodierna (1597-1660 r.) w 1654 r. Gołym, nieuzbrojonym okiem widać jedynie najjaśniejsze gwiazdy wchodzące w skład tej gromady otwartej, za to pięknie prezentują się w praktycznie ...

Czytaj więcej

Praesepe (Messier 44, NGC 2632)

Kategoria:  Gromady Otwarte

Gromada otwarta Praesepe (Messier 44) to największe skupisko gwiazd znajdujące się w gwiazdozbiorze Raka. Charles Messier (1730 - 1817 r.) gromadę tą umieścił na 44 pozycji swojego słynnego katalogu. Choć nie należy do obiektów specjalnie jasnych, pod czystym, ciemnym niebem można dostrzec ją okiem nieuzbrojonym. ...

Czytaj więcej