Opublikowano: 9 kwietnia 2019

Aktualizacja: 8 maja 2019

Pallas (planeta karłowata, planetoida)

Pallas (planeta karłowata, planetoida)

Pallas to druga w kolejności odkryta planetoida, jest też drugim pod względem objętości i trzecim pod względem masy obiektem w głównym pasie planetoid. Naukowcy szacują, że jej masa stanowi około 7% łącznej masy całego pasa planetoid. Jej średnica wynosi w przybliżeniu 544 km. Prawdopodobnie jest to tak zwana protoplaneta - kosmiczny relikt z okresu początków formowania się Układu Słonecznego.

Planetoida Pallas odkryta został zupełnie przypadkiem, historia jej pierwszego zaobserwowania wiąże się z inną planetą karłowatą - Ceres, a właściwie jej zgubieniem na niebie... Niedługo po odkryciu Ceres przez włoskiego astronoma Giuseppe Piazziego, planetoida ta zawieruszyła się gdzieś na nieboskłonie. W okresie gorączkowych polowań na nową planetę pomiędzy Marsem a Jowiszem, które związane były z hipotezą Titiusa-Bodego oraz odkryciem Urana przez Williama Herschela, rzesze astronomów na całym świecie ruszyło na poszukiwania Ceres. Po kilku miesiącach zguba została odnaleziona a przypadek sprawił, że akurat tuż obok znajdowała się właśnie Pallas. Planetoida Pallas została odkryta w dniu 28.03.1802 r., przez niemieckiego astronoma Heinricha Wilhelma Olbersa, wówczas jej wielkość błędnie oszacowano na 3380 km (całkiem niedawno, bo w 1979 r. średnicę Pallas oszacowano na 673 km). Podobnie jak pozostałe planetoidy odkryte na początku XIX wieku, także Pallas została początkowo uznana na planetę. Status ten utraciła dopiero pod koniec XIX stulecia.

Pallas można obserwować już za pomocą niewielkich teleskopów amatorskich, w których będzie widniała jako drobny punku zmieniający z nocy na noc swoją pozycje względem otaczających obiektów. Najlepsze warunki obserwacji przypadają oczywiście podczas jej opozycji, kiedy to jej jasność wzrasta do ok 8 mag i można pokusić się o próbę odnalezienia jej nawet za pomocą lornetki. Obecnie można dość łatwo wyśledzić Pallas na niebie, jeszcze przez chwilę będzie przebywać w gwiazdozbiorze Wolarza. W dniu 11.04.2019 r. przemknie tuż obok gwiazdy Muphrid, po czym uda się w kierunku Warkocza Bereniki - gdzie zagości przez dłuższą chwilę.

Nazwa:
W mitologii greckiej występuje kilka męskich postaci o imieniu Pallas (np. potwór o kozich nogach nękający Partenos), jednak pierwsze odkryte planetoidy zwykło się nazywać imieniem żeńskim. Tak też nazwa tego ciała niebieskiego pochodzi o drugiego imienia córki Zeusa - greckiej bogini Ateny. Bogini mądrości wychowywała się wraz z Pallas - córką morskiego boga Trytona. Kiedyś w czasie zabawy Atena nieumyślnie spowodowała śmierć swej przyrodniej siostry. Z żalu i rozpaczy, bogini stworzyła Palladion, posąg wyrażający jej sympatię dla Pallas, a także przyjęła jej imię.

Budowa:
Pallas to drugi pod względem wielkości i trzeci pod względem masy znany obiekt w głównym pasie planetoid. Masa Pallas to w przybliżeniu 7% łącznej masy całego pasa planetoid, 22% masy Ceres oraz zaledwie 0,3% masy Księżyca. Przypuszcza się, że powierzchnia Pallas wydaje się być złożona z krzemianów o niskiej zawartości żelaza i wody. Obecnie posiadamy bardzo skąpe informacje na temat ukształtowania powierzchni planetoidy. Jest ona wyzwaniem nawet dla teleskopu Hubble’a, za pomocą którego wykonano bardzo ogólne zdjęcia obiektu. Ukazują one różnice jasności powierzchni, ale niskie albedo Pallas sprawia, że utwory powierzchniowe są na granicy wykrywalności.

Orbita:
Pallas wyróżnia się nietypową rotacją - jej oś obrotu leży bardzo blisko płaszczyzny ekliptyki, przez co planetoida ta "toczy" się po swej orbicie, a jej bieguny przez znaczną część okresu orbitalnego celują na przemian ku Słońcu i w stronę mu przeciwną. Obiekt ten okrąża Słońce w czasie nieco ponad 4 lat i 224 dni ze średnią prędkością wynosząca około 17 km/s. Orbita planetoidy Pallas jest silnie nachylona do ekliptyki - 34,841o i mimośrodzie równym 0,2313. Nachylenie jej osi jest również bardzo wysokie i wynosi około 65 - 78o. Peryhelium - najmniejsza odległość od Słońca wynosi 2,1306 j.a., aphelium czyli największa odległość od Słońca to w przybliżeniu 3,4126 j.a.

Specyfikacja:

Przynależność: główny pas planetoid (Rodzina planetoidy Pallas)
Półoś wielka: 2,77 au (jednostek astronomicznych)
Mimośród: 0,23
Peryhelium: 2,13 au
Aphelium: 3,42 au
Długość węzła wstępującego: 173,09o
Argument perycentrum: 309,93o
Anomalia średnia: 78,23o
Okres obiegu wokół Słońca: 4 lata 224 dni i 9 godzin
Średnia prędkość: 17,65 km/s
Inklinacja: 34,84o

Charakterystyka fizyczna:
Średnica: średnia około 544 km (582×556×500 km)
Masa: (2,11 +/- 0,26) x 1020 kg
Średnia gęstość: 2,3 g/cm3
Okres obrotu: 7 h 48 min i 48 s
Albedo: 0,159
Jasność absolutna: 4,13 mag.
Typ spektralny: B
Średnia temperatura powierzchni: 163 K

Brak komentarzy

Zobacz także:


Ceres (planeta karłowata, planetoida)

Kategoria:  Układ Słoneczny

Ceres to planeta karłowata, która orbituje wewnątrz pasa planetoid pomiędzy Marsem a Jowiszem. Planetoida została odkryta 1.01.1801 r. przez włoskiego astronoma Giuseppe Piazziego, który początkowo myślał że odkrył kometę, jednak powodu braku widocznej komy Ceres uznano ostatecznie za planetę. Po kilkudziesięciu latach od odkrycia została ...

Czytaj więcej

Europa (księżyc Jowisza, zwany też Jowisz II)

Kategoria:  Układ Słoneczny

Europa należy do grupy tak zwanych księżyców Galileuszowych, jest czwartym co do wielkości naturalnym satelitą Jowisza i szóstym w całym dotąd poznanym Układzie Słonecznym. Europa na tle pozostałych obiektów US wyróżnia się tym, że pod swoją skutą lodem powierzchnią posiada rozległe oceany ciekłej wody oraz ...

Czytaj więcej

Ganimedes (księżyc Jowisza, zwany też Jowisz III)

Kategoria:  Układ Słoneczny

Ganimedes należy do grupy tak zwanych księżyców Galileuszowych, jest największym naturalnym satelitą Jowisza oraz największym w całym dotąd poznanym Układzie Słonecznym. Na tle pozostałych obiektów US wyróżnia się tym, że pod swoją skutą lodem powierzchnią najprawdopodobniej posiada rozległe oceany ciekłej wody, w których jak się ...

Czytaj więcej

Io (księżyc Jowisza, zwany też Jowisz I)

Kategoria:  Układ Słoneczny

Io należy do grupy tak zwanych księżyców Galileuszowych, jest trzecim co do wielkości naturalnym satelitą Jowisza i czwartym w całym dotąd poznanym Układzie Słonecznym. Jest jednym z najmniej przyjaznych człowiekowi miejsc w US, co zawdzięcza nadzwyczajnej aktywności wulkanicznej oraz wszechobecnej siarce. Smród powietrza na Io ...

Czytaj więcej

Kallisto (księżyc Jowisza, zwany też Jowisz IV)

Kategoria:  Układ Słoneczny

Kallisto należy do grupy tak zwanych księżyców Galileuszowych, jest drugim co do wielkości naturalnym satelitą Jowisza i trzecim w całym dotąd poznanym Układzie Słonecznym. Księżyc ten jest najbardziej oddalony od swojej planety macierzystej spośród wszystkich księżyców Galileuszowych i jest uważany ze jedno z najlepszych miejsc ...

Czytaj więcej