Opublikowano: 17 kwietnia 2019

Aktualizacja: 25 kwietnia 2019

Hiady (Melotte 25, Collinder 50)

Hiady (Melotte 25, Collinder 50)

Hiady to największa gromada otwarta znajdująca się w gwiazdozbiorze Byka. Gromadę po raz pierwszy skatalogował włoski astronom Giovanni Batista Hodierna (1597-1660 r.) w 1654 r. Gołym, nieuzbrojonym okiem widać jedynie najjaśniejsze gwiazdy wchodzące w skład tej gromady otwartej, za to pięknie prezentują się w praktycznie każdym sprzęcie optycznym, od zwykłej lornetki wzwyż. Hiady najlepiej podziwiać w niewielkim powiększeniu, tak aby cała, dość rozległa gromada znalazła się w polu widzenia (zalecana jest jednak lornetka o porządnym polu widzenia). Hiady w naszej szerokości geograficznej można obserwować od jesieni do wiosny (od października do marca).

Hiady w kulturze oraz mitologii:
Ponieważ gromada ta jest dość dobrze widoczna gołym okiem (a przynajmniej jej najjaśniejsze składniki), znana była już w czasach starożytnych. Wspomina o niej Homer w „Iliadzie”, ponadto występowała między innymi u Hezjoda czy Horacego.

W mitologii greckiej Hiady to nimfy, siedem sióstr: Ambrozja, Eudora, Ajsyle, Koronis, Dione, Polykso oraz Fajo. Były córkami tytana Atlasa (nieszczęśnika, który za udział w tytanomachii został skazany na dźwiganie sklepienia niebieskiego) oraz nimfy morskiej Plejone (bądź Ajtry). Według niektórych podań były siostrami Plejad oraz Hyasa. Inne określenia jakie stosowano wobec Hiad to między innymi "Nimfy z góry Nysy" lub "Płaczki". Hiady były piastunkami boga Dionizosa a także Zeusa. Według jednej z wersji mitu Zeus przemienił Hiady w gwiazdy, by uchronić je od gniewu swojej żony - Hery. Inna z kolei podaje, że zarówno Hiady jak i Plejady zostały zamienione w gwiazdy na skutek rozpaczy jakie je ogarnął po śmierci ich brata Hyasa, który zginął na polowaniu (ukąszony przez węża lub zabity przez lwa tudzież niedźwiedzia). W jeszcze innej wersji Hiady i Plejady prześladowane były przez największą zakałę świata antycznego - Oriona. Litościwy Zeus aby ulżyć nieszczęsnym nimfom w ich niedoli przeniósł je na firmament. Takim oto sposobem gromada ta mitologicznie powiązana jest z Plejadami znajdującymi się również w Byku a także z sąsiednią konstelacją - Orionem.

Gromadę po raz pierwszy skatalogował Giovanni Batista Hodierna w 1654 r. Uwzględniano ją w większości poważnych XVII i XVIII-wiecznych atlasów nieba. Co ciekawe Charles Messier nie ujął Hiad w swoim słynnym katalogu obiektów głębokiego nieba. Fizyczne związki pomiędzy gwiazdami w Hiadach przedstawił dopiero Lewis Boss w 1908 r.

Położenie na niebie:
Hiady to duża gromada otwarta położona w gwiazdozbiorze Byka, tuż obok najjaśniejszej gwiazdy tej konstelacji - Aldebarana (który jednak nie jest zaliczany do tej gromady). Jest to jeden z najbliżej nas położonych obiektów tego typu*, odległość gromady od Słońca to zaledwie około 153 lata świetlne. Gromada Melotte 25 obejmuje około 300 gwiazd, w większości niewidocznych okiem nieuzbrojonym. Jasność pozorna gromady to około 0,5 mag. Przypuszczalny wiek Hiad określony został w przybliżeniu na 625 miliony lat. Wielkość samego rdzenia gromady szacowana jest na około 10 lat świetlnych, pozostałe gwiazdy należącego do tego obiektu rozproszone są na powierzchni o średnicy około 80 lat świetlnych. Dla porównania, cała sąsiednia gromada otwarta Plejady (M 45) obejmuje obszar około 12 lat świetlnych. Rozmiar kątowy gromady to 330 minut łuku (5,5 o). Całkowita masa gwiazd zawartych w gromadzie Hiady szacowana jest na około 400 mas Słońca.

* Bliżej położona jest gromada Wielkiej Niedźwiedzicy (Collider 285), jej odległość od Słońca to około 80 lat świetlnych.

Specyfikacja:

Dane obserwacyjne:
Konstelacja: Byk
Współrzędne: 4h 27m / + 15o 52′ (rek. / dec.)
Odległość od Ziemi: 153 lata świetlne
Jasność obserwowana: 0,5 mag.
Rozmiar kątowy: 330 minut łuku (')

Charakterystyka fizyczna:
Masa łączna: około 400 mas Słońca
Promień rdzenia: 10 lat świetlnych
Szacowany wiek: 625 milionów lat (600 do 800 milionów lat)

Brak komentarzy

Zobacz także:


Aldebaran (Alfa Tauri, Cor Tauri, Tascheter, Parilicium)

Kategoria:  Gwiazdy

Aldebaran to najjaśniejsza gwiazda w konstelacji Byka, jej jasność obserwowana wynosi około 0,86 mag. Aldebaran zajmuje wysoką - 14 pozycję na liście najjaśniejszych gwiazd (wliczając Słońce). W zasadzie jest to układ podwójny składający się z gwiazd Alfa Tauri (pomarańczowy olbrzym) A oraz Alfa Tauri B ...

Czytaj więcej

Plejady (Messier 45, Melotte 22)

Kategoria:  Gromady Otwarte

Gromada otwarta Plejady to jeden z najpopularniejszych i zarazem najpiękniejszych obiektów głębokiego kosmosu. Charles Messier (1730 - 1817 r.) gromadę tą umieścił na 45 pozycji swojego słynnego katalogu. Plejady doskonale widoczne są nawet gołym, nie uzbrojonym okiem. Pięknie prezentują się w praktycznie każdym sprzęcie optycznym, ...

Czytaj więcej

Praesepe (Messier 44, NGC 2632)

Kategoria:  Gromady Otwarte

Gromada otwarta Praesepe (Messier 44) to największe skupisko gwiazd znajdujące się w gwiazdozbiorze Raka. Charles Messier (1730 - 1817 r.) gromadę tą umieścił na 44 pozycji swojego słynnego katalogu. Choć nie należy do obiektów specjalnie jasnych, pod czystym, ciemnym niebem można dostrzec ją okiem nieuzbrojonym. ...

Czytaj więcej